Voor de meeste mensen blijkt het bijna onmogelijk om werkelijk onpartijdig te lezen. We denken dat we lezen om te begrijpen, maar meestal lezen we slechts om te bevestigen wat we al denken. De meeste reacties op een tekst komen neer op twee eenvoudige categorieën: eens of oneens. Dit noemen wij dan ‘begrijpen’, terwijl het in wezen niets anders is dan vergelijken. Want wat doen we wanneer we lezen?

We nemen woorden op, we vertalen ze onmiddellijk in iets wat we al kennen, iets dat past binnen ons vertrouwde wereldbeeld, en vervolgens oordelen we: dit klopt of dit klopt niet. Daarom lezen we meestal alleen datgene wat we wíllen lezen, dat wat overeenkomt met onze overtuigingen. En precies daardoor ontgaat ons alles wat werkelijk nieuw is. Ons verstand is niet neutraal. Het is gevormd, geconditioneerd voorgeprogrammeerd door opvoeding, cultuur, angst, verlangen en herinnering.

Daarom kan het verstand nooit de bron zijn van echte bewustwording. Het verstand kan alleen herhalen, vergelijken, concluderen. Werkelijke helderheid ontstaat pas wanneer het bekende even opzij kan stappen. Wanneer mijn woorden niet passen in jouw denkkader, of wanneer ze ongemakkelijk aanvoelen, ontstaat er al snel weerstand. Maar of je het met mij eens bent of niet, is totaal onbelangrijk. Jouw instemming voegt niets toe, en jouw afwijzing neemt niets weg. Waar het werkelijk om gaat, is dat je leert neutraal te lezen.

Neutraal lezen betekent dat je woorden ontvangt alsof je ze voor het eerst hoort, zonder ze direct in te passen in wat je al weet. Het vraagt om openheid, om innerlijke onschuld, om de bereidheid om je eigen aannames los te laten. Op dat moment worden woorden een spiegel. Niet om mij te begrijpen, maar om jezelf te ontmoeten. Dat lijkt misschien moeilijk, maar het is eenvoudiger dan het lijkt. Je hoeft alleen te lezen, zonder onmiddellijk te reageren. Zonder te zoeken naar bevestiging of te vluchten voor ongemak. Laat de woorden gewoon binnenkomen. Laat ze verstillen in je.

En vergeet voor een moment alles wat je denkt te weten. Ik heb geen enkele behoefte dat je het met mij eens bent. Werkelijke waarheid heeft jouw instemming niet nodig. Daarom zul je hier ook niet de vertrouwde antwoorden vinden die je gewend bent te lezen. Ik schrijf niet om jou gerust te stellen. Ik schrijf niet om je een nieuwe overtuiging te geven waarop je je kunt vastklampen. Want zodra je leest wat je graag wilt lezen, val je weer terug in het oude patroon.

Dan klamp je je vast aan een strohalm, een kant-en-klaar antwoord dat de illusie geeft dat je het al weet,  nog voordat je de vraag überhaupt echt hebt gesteld. En wanneer je denkt dat je het recept al kent, wordt bewustwording onmogelijk, want dan staat de deur van binnen al dicht. Neutraal lezen is een uitnodiging om die deur opnieuw te openen. Het is een stille oefening in aanwezigheid En misschien, heel misschien, ontdek je tussen de woorden door iets wat je niet van mij kunt leren, maar alleen van jezelf.